İş Sağlığı ve Güvenliği Sertifikası Nasıl Alınır?

İş sağlığı ve güvenliği sertifikası denildiğinde çoğu zaman kurumlar için ISO 45001 belgesi kastedilir. Çalışanlara verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitim katılım belgesi ile iş güvenliği uzmanlığı belgesi ise ayrı süreçlerdir. ISO 45001, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi için uluslararası standarttır ve güvenli çalışma ortamı kurmak, riskleri yönetmek ve performansı sürekli iyileştirmek için çerçeve sunar. Bu belgeyi almak isteyen bir kurum önce sistemini kurar, sonra akredite bir belgelendirme kuruluşunun denetiminden geçer. 

İş Sağlığı Ve Güvenliği Sertifikası Nedir?

İş sağlığı ve güvenliği sertifikası tek bir belge türü değildir. Kurumsal düzeyde en yaygın belge ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi belgesidir. Çalışanlar açısından ise işverenin verdiği İSG eğitimleri sonunda katılımın kayıt altına alındığı eğitim belgeleri gündeme gelir. İş güvenliği uzmanı olmak isteyen kişiler içinse ayrı bir eğitim, sınav ve belgelendirme yolu bulunur. Konu baştan doğru ayrıldığında hangi sertifikanın nasıl alınacağı da daha net anlaşılır. 

ISO 45001 Belgesi Nasıl Alınır?

Kurumsal tarafta izlenen yol genellikle şu sırayla ilerler. Önce iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi kurulur. Riskler belirlenir, görev ve sorumluluklar yazılı hale getirilir, eğitim ve kayıt düzeni oluşturulur, iç denetim ve yönetimin gözden geçirmesi gibi temel adımlar tamamlanır. Ardından ISO 45001 alanında akredite bir belgelendirme kuruluşu seçilir. TÜRKAK, ISO 45001 standardına göre belgelendirme faaliyeti yürüten kuruluşların akreditasyon için ilgili standart ve zorunlu doküman şartlarını sağlaması gerektiğini açık biçimde belirtir. Bu da belge alacak kurum için şu anlama gelir: Denetime girecek kuruluşu seçerken akreditasyon durumu mutlaka kontrol edilmelidir. Belgelendirme aşamasında önce doküman ve hazırlık düzeyi değerlendirilir, sonra saha denetimi yapılır. Uygunsuzluklar kapatılırsa belge düzenlenir. Belge tek seferlik bir evrak gibi düşünülmemelidir. Sistem yaşayan bir yapı ister. Risk değerlendirmesi güncel kalmalı, çalışan katılımı sürmeli, kayıtlar ve denetim düzeni korunmalıdır. ISO 45001 standardının amacı da tam olarak güvenli ve sağlıklı işyerleri oluşturmak, iş kaynaklı yaralanma ve sağlık bozulmalarını önlemek ve performansı sürekli iyileştirmektir. 

Çalışanlar İçin İSG Eğitim Belgesi Nasıl Alınır?

Çalışan açısından bakıldığında süreç daha farklıdır. Burada çoğu zaman kastedilen şey, işverenin mevzuata uygun biçimde verdiği iş sağlığı ve güvenliği eğitimi sonunda oluşan eğitim kaydı ve katılım belgesidir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel uygulama rehberinde, çalışanların eğitim programlarına katılmak ve eğitimleri düzenli şekilde takip etmekle yükümlü olduğu açıkça belirtilir. Aynı rehber, işverenin eğitim planlamasını ve kayıt düzenini sürdürmesi gerektiğini de vurgular. Yani çalışan, piyasadan rastgele bir sertifika satın alarak değil, çalıştığı işyeri ve işin risklerine uygun eğitim sürecine katılarak bu belgeye ulaşır. Bu ayrım önemlidir. Çünkü internette çok sayıda farklı ifade dolaşır. Çalışan eğitim belgesi ile kurumsal ISO 45001 belgesi aynı şey değildir. Eğitim belgesi daha çok işyeri içi yükümlülüğün parçasıdır. ISO 45001 ise kurumun yönetim sistemini doğrulayan bağımsız denetim sonucudur. Kullanıcının aradığı net cevap da tam olarak budur. Çalışan kendi başına kurumsal ISO 45001 belgesi almaz. Kurum da çalışan eğitim belgesi yerine ISO 45001 ile yükümlülüğünü tamamlamış sayılmaz. 

İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi İle Karıştırılmaması Gerekenler

İş sağlığı ve güvenliği sertifikası ifadesi bazen iş güvenliği uzmanlığı belgesi ile de karışır. Bu bambaşka bir yoldur. İSG-KATİP ve belgelendirme kılavuzlarında diploma ya da mezuniyet belgesi bildirimi, sınav ve belgelendirme işlemleri gibi ayrı bir süreç tanımlanır. Eski ama hâlâ erişilebilir resmi eğitim programı dokümanlarında da iş güvenliği uzmanlığı temel eğitiminin teorik ve uygulamalı saat yükü açıkça gösterilir. Bu da şu anlama gelir: Uzman olmak isteyen biri eğitim, sınav ve mevzuata bağlı ayrı bir yol izler. Şirketin kurumsal olarak ISO 45001 belgesi alması bu kişiye otomatik uzmanlık kazandırmaz. Bu başlık özellikle küçük işletmeler için önem taşır. Çünkü birçok işletme, çalışan eğitimi, uzman görevlendirmesi ve kurumsal yönetim sistemi belgesini tek kalemde düşünür. Bunlar farklı yükümlülük ve farklı belge türleridir. Bir işyerinde çalışanlara eğitim verilmesi gerekir. Bazı işyerlerinde İSG profesyoneli görevlendirilmesi gerekir. Kurum isterse ISO 45001 belgesi de alabilir. Her başlık kendi amacına hizmet eder.

Başvuru Öncesi Hangi Hazırlıklar Yapılmalı?

Kurumsal belge hedefleniyorsa hazırlık aşaması işin en kritik bölümüdür. Önce mevcut riskler, süreçler ve iş kazası ya da meslek hastalığına yol açabilecek noktalar netleştirilmelidir. Eğitim planları, kayıt sistemi, sorumluluk dağılımı, acil durum yaklaşımı ve çalışan katılımı düzenli hale getirilmelidir. ISO 45001 standardı bu sistemi kurmak için çerçeve verir. Bakanlığın eğitim rehberi ise çalışanların aktif katılımının ve düzenli eğitim takibinin önemini açık biçimde gösterir. Hazırlık ne kadar temiz yapılırsa denetim süreci de o kadar rahat ilerler. Belgelendirme kuruluşu seçiminde akreditasyon kontrolü de baştan yapılmalıdır. ISO 45001 alanında belgelendirme faaliyeti yürüten kuruluşlar için akreditasyon şartları açıkça yer alır. İşletme açısından en doğru yaklaşım, yalnız teklif fiyatına bakmak değil, denetimin geçerliliğini ve belgenin güvenilirliğini de aynı dikkatle değerlendirmektir. 

Belge Alındıktan Sonra Süreç Nasıl Devam Eder?

İş sağlığı ve güvenliği alanında belge alındıktan sonra iş bitmez. ISO 45001 yaşayan bir sistem ister. Riskler güncellenmeli, eğitimler devam etmeli, çalışanların katılımı sürmeli ve sistem düzenli aralıklarla gözden geçirilmelidir. ISO’nun kendi anlatımında da standardın amacı tek bir denetimi geçmek değil, güvenli ve sağlıklı işyeri kurmak ve performansı sürekli iyileştirmektir. Aynı mantık çalışan eğitim belgeleri için de geçerlidir. Eğitim bir kez verilip unutulacak bir başlık değildir. İşe, riske ve mevzuata göre devam eden bir sorumluluktur.

İş sağlığı ve güvenliği sertifikası almak için önce hangi belgeyi kastettiğini netleştirmek gerekir. Kurum için hedef çoğu zaman ISO 45001 belgesidir ve bunun yolu sistem kurmak, akredite kuruluş denetiminden geçmek ve sistemi canlı tutmaktır. Çalışan için belge, işverence verilen İSG eğitiminin kaydıdır. Uzmanlık hedefleniyorsa yol eğitim ve sınavdan geçer. Konu baştan doğru ayrıldığında süreç de çok daha anlaşılır hale gelir.